|
Sedef Hastalığı (Psoriasis), deri hastalıkları arasında dedikodusu en çok yapılanlarındandır. Halk arasında sürekli ‘’Sedef'’ sohbetleri ve birbirlerine tedavi veya ÅŸifalı yerler ve bitkiler önermeler sık görülür. Sürekli gündemde oluÅŸunun nedeni, bazen çok göz önüne çıkabilen ve göze batan belirtileri ve tedavisindeki zorluklardır. ‘’Sedef'’ adını almasına neden olan tipik belirtileri; pembe - kırmızı, hafif kabarık bir zemin üzerinde yerleÅŸik olan, beyaz, irice, parlak ve kuru kepeklerdir. Bu belirtiler 1 - 2 mm.’den 30 - 40 cm.’ye kadar büyüklükte, çok deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde ve bir veya daha fazla sayıda olabilir. Ender olarak vücudun çok geniÅŸ alanlarını kaplayan tipleri de vardır. Çocuklarda daha az görülür. Tipik belirtiler daha çok gövde, kollar ve bacaklarda görülür ve bunlar doktor olmayanlar tarafından dahi çok kolayca tanınırlar. Saçlı deride, avuç içinde, ayak tabanında, büklüm yerlerinde yerleÅŸenler ise mantar hastalığı, egzama ve benzeri baÅŸka hastalıkları çok taklit ederler ve bazen doktorlar dahi bunları ayırd edemeyebilirler. Ancak deri hastalıkları uzmanlarının bu konudaki deneyimleri tanı için yeterli olacaktır. Tırnaklarda da yerleÅŸebilir ve yalnızca tırnakta dahi görülebilir. Tırnakta kalınlaÅŸma, renk deÄŸiÅŸikliÄŸi, çukucuklar görülebilir.
Hastalığın kesin nedeni belli deÄŸildir. Kalıtımın %60 - 70 oranında geçerli olduÄŸu kabul edilir. Kalıtıma baÄŸlı olsun ya da olmasın, hastalığa yatkın bir zemin vardır ve çevre faktörleri de bu zemin üzerinde etkili olur. Bu faktörler arasında en iyi bilinenler psikolojik olanlarıdır. Ani ÅŸoklar, sıkıntı, gerginlik, sevgi eksikliÄŸi, anne - çocuk iliÅŸkisi bozuklukları önemli tetikleyici faktörler olup; hastalığı baÅŸlatabilir veya alevlendirebilir. DiÅŸ çürüğü, bademcik iltihabı, idrar yolları iltihabı gibi mikrobik odaklar ve sürtme, çarpma, kaşıma gibi zedelemeler de tetikleyici etki yapabilir. Bunların dışında bilinen ciddi bir tetikleyici yoktur. Hastalığın karaciÄŸer veya baÅŸka bir organla ilgisi olmadığı gibi, yenilen yiyeceklerle de hiçbir ilgisi yoktur, fakat çok canı çekip de yenilemeyen yiyeceklerin etkili olma olasılığı daha fazladır. Sedef hastalığının tedavisinde, hastalığın nedeni bilinmediÄŸi ve neden yönelik tedavi yapılmadığı için köklü çözüm getirip hastalığı ortadan kaldıracak bir yöntem ve olanak yoktur. Fakat var olan belirtiler tedavi edilir ve yenilerin çıkmasını önlemek için gereken önlemler yeterince alınırsa, uzun süre belirtisiz kalınan dönemler saÄŸlanabilir. Tedavide amaç en az yan etki ile olabilecek en iyi iyileÅŸmeleri elde etmek ve iyilik halini uzun süre sürdürebilmektir. Hastalığın , her hastaya uyabilen tedavi ÅŸekilleri yoktur. Hekim, her hasta için uygun olan tedaviyi ayrı ayrı belirleyecektir. Önemli olan hastayla hekimin karşılıklı güven ve uyumlarıdır. Hastanın her ÅŸeyden önce iyileÅŸmeyi istemesi ve tedaviye uyum göstermesi gerekir. Tedaviler hakkındaki tereddütlerini de hekimine danışmalı, kulaktan dolma bilgi veya komÅŸu önerileriyle yorum yapmamalı ve tedaviyi bırakmamalıdır. Var olan belirtileri tedavi etmek için yan etkileri daha az olan, yerel uygulanan (deriye dıştan sürülen) ilaçlardan baÅŸlanılır. Bu uygulamalarda önce kepek dökücü ilaçlarla yüzey temizlenir ve diÄŸer ilaçların etkinliÄŸi arttırılır. DeÄŸiÅŸik 4 - 5 çeÅŸit yerel uygulama vardır ve genellikle 20 -30 gün içerisinde güzel sonuçlar alınır. Belirtilerin çok yaygın olduÄŸu durumlarda ultraviyole ışını ile özel tedaviler uygulanır (UVB, PUVA, vb.). Bu tedavilerde de bir aydan sonra sonuç görülmeye baÅŸlanır ve ülkemizde en az 15 yıldır uygulanmaktadır. DoÄŸal gün ışığı da deÄŸiÅŸik ÅŸekillerde yararlı olmaktadır. Çok inatçı ve ağır tiplerinde yan etkiler göze alınarak çok iyi bir takiple ağız yolu veya iÄŸne ÅŸeklinde tedaviler devreye sokulur. Hangi tedavi uygulanırsa uygulansın tetikleyici etkenler de aradan çıkartılmaya çalışılır. Tedavinin baÅŸlangıcından itibaren hastanın bir psikiyatrist denetimine alınması, sonucu çok etkiler ve tekrarları azaltır. Banyolardan sonra sürekli nemlendiriciler kullanılıp, derinin kuruma, kaşıntı ve zedelenmesi, dolayısıyla yinelemeler önlenmeye çalışılır. Sedef hastalığı sık tekrarlama eÄŸiliminde olduÄŸu için, hastaların da arayışları çok olacaktır. Tıp dışı tedaviler, kutsal ve ÅŸifalı sayılan yerler bu seçenekler arasındadır. Sedef hastalığı, psikolojik kökeni nedeniyle telkine çok yatkın bir hastalıktır ve hasta yapılan iÅŸleme inanmasına paralel olarak bu tür iÅŸlemlerden etkilenebilir. Bu yönüyle hastaların sömürülmesine de çok yatkındır. Belli bölgelerde sedef tedavisi konusunda ünlü yerler ve buralara sedef turizmi de vardır. Ä°srail’de Lut Gölü, ülkemizde Kangal Balıklı kaplıcası bu tip alanlardandır. Bu gibi alanların hiçbir tedavi edici özellikleri yoktur. Buradaki etkilenmeler önemli ölçüde psikolojiktir. KiÅŸiler, şöhretini duydukları bir yere etkilenmeye hazır giderler, burada ortamlarından ve stresten uzak kalırlar, ayrıca aynı soruna sahip kiÅŸilerle oluÅŸan dertleÅŸme ortamı da doÄŸal bir grup tedavisi oluÅŸturacaktır. GüneÅŸ ışığı ve mineralli sular ise hemen hemen her yerde aynıdır. Hele hele içinde ne olduÄŸu bilinmeyen halk iÅŸi tedavilere hiç yönelinmemeli; çözüm bir deri hastalıkları uzmanında aranmalıdır. |
|
Kaynak:Â TURKDERM |
Yorum yazmak icin lutfen giris yapiniz.